Ανάλυση των ανθρώπινων παραγόντων κατά τη διερεύνηση των αεροπορικών ατυχημάτων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Από το τέλος της δεκαετίας του 1950, μέχρι σήμερα, έχουμε δεί ότι ο αριθμός των αεροπορικών ατυχημάτων έχει μια μειούμενη τάση, σε βαθμό που πολλοί πιστεύουν ότι σήμερα η αεροπορική πτήση είναι ασφαλέστερη από το να κινείται κανείς στη εθνική οδό Αθηνών – Πατρών. Βέβαια το κόστος των αεροπορικών ατυχημάτων σε ζωές και χρήματα, είναι αυξανόμενο και αυτός είναι ο λόγος που συνεχίζεται η παγκόσμια προσπάθεια της μείωσής τους.
2. Το ερώτημα όμως, ‘’γιατί τελικά πέφτουν τα αεροπορικά μέσα’’, μετά από τόσες και τόσες βελτιώσεις και ανακαλύψεις των επιστημών, εξακολουθεί να παραμένει. ‘Ίσως η απάντηση στο ερώτημα αυτό να μη μπορεί να δοθεί ευθέως, φταίει αυτό ή αυτό, δηλαδή. Κάποτε στην αρχή της αεροπορικής επιστήμης, συνηθιζόταν να λέγεται, ‘’το αεροσκάφος σκότωσε τον πιλότο’’, αλλά μετά από τόσα χρόνια και τόσες βελτιώσεις πάνω σε αυτά, κατά ειρωνικό τρόπο, τα δεδομένα έχουν αντιστραφεί τελείως και από τη μελέτη των αεροπορικών ατυχημάτων[1]. Φαίνεται ότι, ‘’το πλήρωμα που πετά ένα αεροσκάφος, είναι πιο επικίνδυνο από το ίδιο το αεροσκάφος’’. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία που υπάρχουν, που δίνουν ότι το 70- 80% των αεροπορικών ατυχημάτων, αποδίνονται τουλάχιστον μερικά, σε ανθρώπινo λάθος[2]. Αλλά λέγοντας απλά ‘’σε ανθρώπινο λάθος’’, μοιάζει σαν να λέμε στον άρρωστο ότι είναι απλά άρρωστος, χωρίς να εξακριβώνουμε το είδος και τις αιτίες της αρρώστιας του.
3. Μερικοί νομίζουν ότι λέγοντας ‘’ανθρώπινο λάθος’’ εννοούμε το λάθος του πιλότου, θεωρώντας τις λέξεις ‘άνθρωπος’’ και ‘’πιλότος’’, ταυτόσημες. Αλλά και το να καταλογίζουμε τα ατυχήματα σε λάθη των πιλότων, είναι λιγάκι γραφικό, για να μη το χαρακτηρίσουμε πιο σκληρά. Εξ’ άλλου έχει αποδειχθεί ότι τα αεροπορικά ατυχήματα δεν είναι δυνατό να αποδίδονται μόνο σε ένα λόγο, ή αίτιο, ή ακόμη χειρότερο σε ένα άτομο[3]. Τα αεροπορικά ατυχήματα είναι το τελικό αποτέλεσμα από ένα αριθμό αιτιών, η τελευταία των οποίων είναι, ο μη ασφαλής πιλότος, ή πλήρωμα.
4 Αυτός είναι και ο λόγος που η πρόκληση που έχουν μπροστά τους οι διερευνητές και οι αναλυτές των αεροπορικών ατυχημάτων είναι, η εξεύρεση της καλύτερης μεθόδου για να εξακριβώσουν την αιτιώδη σειρά των γεγονότων που οδήγησαν στο ατύχημα/συμβάν και τι και ποιος έφταιξε. Τέτοιες μέθοδοι υπάρχουν πολλές. ‘Όλες εντοπίζουν το ανθρώπινο λάθος, το αναλύουν και καταλήγουν στα αίτια που οδήγησαν στο ατύχημα.
[1] Mason, 1993; cited I Murray, 1997.
[2] Shappell & Wiegmann, 1996.
[3] Heinrich, Petersen and Roos, 1980.
